Markt & regelgeving · 12 november 2026 · 5 min leestijd

Lekcontrole warmtepomp en airco: wanneer verplicht en wat in het logboek?

Door Hakan Oz, Head of Marketing/Operations

Wanneer is een lekcontrole (lekdichtheidscontrole) verplicht bij een warmtepomp of airco met F-gassen? Hoe vaak? En wat moet er in het logboek? De regels uit de F-gassenverordening, met de grens in kilo's voor R32.

Kort antwoord: een warmtepomp of airco met F-gassen zoals R32 moet op lekken worden gecontroleerd vanaf 5 ton CO2-equivalent. Dat reken je zo: de vulling in kg maal de GWP, gedeeld door 1.000. Met R32 ligt die grens bij ongeveer 7,4 kg vulling. Voor HFO's en hermetisch gesloten toestellen gelden andere grenzen. Van 5 tot 50 ton moet die controle minstens elke 12 maanden gebeuren, of elke 24 maanden met een lekdetectiesysteem. De uitkomst gaat in het logboek. De exploitant bewaart dat minstens vijf jaar. Het bedrijf dat het werk doet, bewaart even lang een kopie. Weet je de vulling niet? Dan zoekt kantoor of de monteur die op in Manuel. Het koudemiddel en de vulling van het model komen dan uit de handleiding, met document, versie en pagina erbij.

De certificaten en de tijdlijn tot 2029 staan in ons artikel over F-gassen en propaan (R290). Hier gaat het om de toestellen zelf, volgens de F-gassenverordening (EU) 2024/573. Die hebben we op 12 november 2026 nagelezen. De details lees je in de verordening en bij IPLO (links onderaan).

Wie moet wat?

De plichten liggen bij de exploitant. Dat is degene die feitelijk zeggenschap heeft over hoe het toestel technisch werkt (artikel 3, punt 5). De exploitant zorgt dat het toestel op tijd op lekken wordt gecontroleerd. Hij houdt ook per toestel een logboek bij. In de verordening heet dat een register. Volgens de ILT kunnen de ILT en de omgevingsdienst bij de gebruiker van de installatie controleren of er lekken zijn en of de administratie klopt. Ze kunnen ook nagaan of de bedrijven en monteurs de juiste certificaten hebben en of er vaak genoeg op lekken is gecontroleerd. De gegevens die jullie na elke controle aanleveren, horen in die administratie.

De controle zelf is volgens de verordening werk voor een gecertificeerde monteur. Certificaat E is voor wie alleen de lekcontrole doet, zonder het koelcircuit te openen. Geeft een bedrijf jullie het werk? Dan moet dat bedrijf eerst vaststellen dat jullie de juiste certificaten hebben (artikel 10, lid 12).

Wanneer is een lekcontrole verplicht?

De lekcontrole (ook wel lekdichtheidscontrole) geldt voor toestellen met F-gassen: HFK's zoals R32 en R134a, en HFO's zoals R1234ze. Propaan (R290) is geen F-gas, maar een natuurlijk koudemiddel. Werk je aan een toestel met propaan? Dan heb je wel een certificaat nodig. Welk certificaat dat is, lees je in ons artikel over F-gassen en propaan (R290).

Voor HFK's reken je in ton CO2-equivalent: de vulling in kg maal de GWP uit bijlage I, gedeeld door 1.000. Vanaf 5 ton is de lekcontrole verplicht (artikel 5, lid 1). Een voorbeeld met R32 (GWP 675): een toestel met 2 kg komt op 1,35 ton, onder de grens. Een installatie met 8 kg komt op 5,4 ton, boven de grens. Met R32 ligt de grens bij ongeveer 7,4 kg, met R134a (GWP 1.430) al bij ongeveer 3,5 kg.

Voor HFO's telt de verordening in kilo's: de plicht begint bij 1 kg. Is het toestel hermetisch gesloten en staat dat op het etiket? Dan is er onder 10 ton CO2-equivalent, of onder 2 kg HFO, geen lekcontrole nodig. Staat zo'n toestel in een woning? Dan geldt een aparte grens: onder 3 kg F-gas is geen lekcontrole nodig (artikel 5, lid 1).

Bron: Verordening (EU) 2024/573, artikel 5, lid 1 en 6, en artikel 6, lid 1 (geraadpleegd 12 november 2026). Ton = ton CO2-equivalent van HFK's uit bijlage I. Vanaf 500 ton is een lekdetectiesysteem verplicht. Voor HFO's liggen dezelfde stappen bij 1, 10 en 100 kg.

Een lekdetectiesysteem waarschuwt de exploitant of het onderhoudsbedrijf bij een lek. Vanaf 500 ton CO2-equivalent of 100 kg HFO is het verplicht. Het systeem zelf wordt minstens elke 12 maanden gecontroleerd (artikel 3, punt 26, en artikel 6, lid 1 en 3).

De vulling staat op het etiket, in kg en in CO2-equivalent, met de GWP. Dezelfde gegevens horen in de handleiding (artikel 12, lid 3 en 16). Is het etiket onleesbaar? Dan scant de monteur met Manuel het typeplaatje en zoekt hij de vulling op in de handleiding van dat model. Is er bij de installatie koudemiddel bijgevuld, bijvoorbeeld bij een splitsysteem? Dan telt dat mee, want de grens gaat over wat er in het toestel zit. In het logboek staat die hoeveelheid apart (artikel 5, lid 1, en artikel 7, lid 1).

Lek gevonden: repareren en opnieuw controleren

Vindt de monteur een lek? Dan moet het toestel zonder onnodige vertraging worden gerepareerd (artikel 4, lid 5). Valt het onder de lekcontrole? Dan controleert een gecertificeerde monteur of de reparatie gewerkt heeft: op zijn vroegst na 24 uur draaien, en binnen een maand na de reparatie. Datum en uitkomst gaan in het logboek.

Lekt het toestel vaker? Dan kijkt de monteur in Manuel wat er eerder aan gedaan is. Dat staat in de servicehistorie van jullie eigen bedrijf.

Wat staat er in het logboek?

Per toestel dat onder de lekcontrole valt, staat in het logboek (artikel 7, lid 1):

• het koudemiddel en de hoeveelheid, met apart wat er bij de installatie is bijgevuld;
• wat er bij onderhoud of na een lek is bijgevuld, met de datum, en wat er is teruggewonnen;
• bij bijvullen: of het koudemiddel gerecycled of geregenereerd is, met naam en adres van het bedrijf dat het deed;
• welk bedrijf en welke monteur het werk deden, met het certificaatnummer;
• de datums en uitkomsten van lekcontroles en lekreparaties;
• als het toestel buiten gebruik gaat: hoe het koudemiddel is teruggewonnen en afgevoerd.

De exploitant bewaart het logboek minstens vijf jaar. Het bedrijf dat het werk doet, bewaart minstens vijf jaar een kopie (artikel 7, lid 2).

Wat regel je als bedrijf?

Dit is ons advies, geen wettelijke regel.

• Overzicht: zet alle toestellen die jullie onderhouden op een rij, met het koudemiddel, de vulling en de ton CO2-equivalent. Tel mee wat er bij de installatie is bijgevuld. Dan zie je welke onder de lekcontrole vallen.
• Planning: geef elk toestel dat eronder valt een datum voor de volgende controle. Neem die mee bij het onderhoud.
• Logboek: spreek per klant af wie het bijhoudt, de klant of jullie. Zet het in het servicecontract.
• Werkbon: laat de monteur na elke controle of reparatie de gegevens voor het logboek op de werkbon zetten. Dat zijn de datum, de uitkomst, hoeveel kg er is bijgevuld en teruggewonnen, zijn naam en zijn certificaatnummer. Stuur die gegevens naar de klant en bewaar zelf een kopie.
• Certificaten: houd de nummers van het bedrijf en van je monteurs klaar. Een zakelijke klant moet kunnen vaststellen dat jullie gecertificeerd zijn.
• Tweede controle: plan die na een lekreparatie meteen in, op zijn vroegst na 24 uur draaien en binnen een maand.

Veelgestelde vragen