Onderzoek & praktijk · 29 oktober 2026 · 4 min leestijd
Onderhoud aan warmtepompen: verborgen defecten die je alleen in de data ziet
In Duits veldonderzoek draaide een warmtepomp twee jaar met een defect dat niemand opmerkte; het elektrisch element nam het werk over. Na één onderhoudsbeurt steeg het dagrendement met 1,0 en meer.
Kort antwoord: een warmtepomp met een defect blijft vaak gewoon warmte leveren, omdat het elektrisch element of de ketel bijspringt. Daardoor merkt de bewoner niets, behalve een hogere energierekening. In Duits veldonderzoek draaide een systeem zo twee seizoenen met een sterk verlaagd rendement; na één onderhoudsbeurt steeg het dagrendement met 1,0 en meer. Wie bij onderhoud de tellers en de bijverwarming uitleest, vindt zulke defecten.
- +1,0 dagrendement na één onderhoudsbeurt (één systeem)
- 17% → 33% stroomaandeel van het elektrisch element in 2022 en 2023
- 3% stroomaandeel van het element na de reparatie (2024)
- 4+ weken verwarmde alleen het element; de warmtepomp stond stil
Wat het onderzoek zag
- Fraunhofer ISE mat 77 warmtepompen in bestaande woningen. Bij twee systemen lag het rendement in de seizoenen 2021/22 en 2022/23 een derde respectievelijk een kwart lager dan in 2023/24, bij vergelijkbare temperaturen in het verwarmingscircuit.
- De oorzaak was waarschijnlijk een defect in de warmtepomp, dat in de loop van 2023 werd verholpen. Bij één systeem steeg het dagrendement na een onderhoudsbeurt op 5 april 2023 met 1,0 en meer.
- In dat systeem nam het elektrisch element een steeds groter deel over: 17% van de stroom in 2022, 33% in 2023. In het seizoen 2022/23 leverde het element ruim vier weken lang alle warmte; de warmtepomp was niet actief.
- Na de reparatie zakte het aandeel van het element in 2024 naar 3%, alleen nog op de koudste dagen.
- Ook in het algemeen vonden de onderzoekers dat uitschieters met veel inzet van het element kwamen door defecten of verkeerde instellingen, en dat onderhoud en het bijstellen van parameters het rendement duidelijk kunnen verbeteren.
Wat je bij onderhoud uitleest
- Bijverwarming: Hoeveel draaiden het elektrisch element of de ketel sinds het vorige bezoek? Een hoog aandeel is een signaal.
- Compressor: Draaiuren en aantal starts: veel korte starts wijzen op regeling of hydrauliek.
- Foutgeschiedenis: Ook meldingen die vanzelf zijn verdwenen, zeggen iets.
- Temperaturen: Aanvoertemperatuur en stooklijn: past het bij de woning?
- Fabrieksinstructie: Volg de onderhoudsinstructies van de fabrikant voor het exacte toestel.
De onderzoekers bevelen aan om kerngegevens zichtbaar te maken ten opzichte van verwachte waarden, en om op afstand te monitoren zodat afwijkingen vroeg opvallen.
Veelgestelde vragen
Hoe merk je dat een warmtepomp niet goed werkt?
Vaak niet aan het comfort, omdat het elektrisch element of de ketel bijspringt. Wel aan een hoog aandeel bijverwarming, veel compressorstarts, meldingen in de foutgeschiedenis of een stijgend stroomverbruik.
Heeft onderhoud aan een warmtepomp zin?
Ja. In Fraunhofer-onderzoek steeg het dagrendement van één systeem na een onderhoudsbeurt met 1,0 en meer, en zakte het aandeel van het elektrisch element van 33% naar 3%.
Wat lees je uit bij onderhoud aan een warmtepomp?
Onder meer de inzet van elektrisch element of ketel, draaiuren en starts van de compressor, de foutgeschiedenis en de aanvoertemperatuur. Volg daarbij de onderhoudsinstructies van de fabrikant.
