Onderzoek & praktijk · 29 oktober 2026 · 4 min leestijd

Elke graad telt: waarom de aanvoertemperatuur meer bepaalt dan het bouwjaar

Veldonderzoek naar 77 warmtepompen in bestaande woningen vond geen verband tussen rendement en bouwjaar, wel met de temperatuur van het verwarmingswater. Elke graad lager levert 0,10 tot 0,13 SPF op.

Kort antwoord: het rendement van een warmtepomp in een bestaande woning hangt vooral af van de temperatuur van het verwarmingswater, niet van het bouwjaar. Fraunhofer ISE vond bij 77 gemeten warmtepompen in woningen van 1826 tot 2015 geen verband tussen rendement en bouwjaar. Elke graad lagere temperatuur levert 0,10 tot 0,13 punt hogere SPF op, en vaak zijn daarvoor maar een paar radiatoren nodig.

• 3,4 gemiddelde SPF lucht-water, spreiding 2,6 tot 4,9 (Fraunhofer ISE)
• 4,3 gemiddelde SPF bodem-water
• +0,10–0,13 SPF per graad lagere temperatuur (Lämmle e.a., 2022)
• −40% stroomverbruik nadat 7% van de radiatoren werd vervangen

Wat het onderzoek laat zien

• Fraunhofer ISE mat tussen 2021 en 2024 77 warmtepompen in bestaande woningen; 83% van de woningen is van vóór 1995.
• Alleen de temperatuur van het verwarmingscircuit hing samen met het rendement. Omdat in alle bouwperiodes vergelijkbare temperaturen werden gemeten, was er geen verband met het bouwjaar.
• Radiatoren van de juiste grootte konden op ongeveer even lage temperaturen draaien als vloerverwarming.
• In een appartementencomplex was het vervangen van 7% van de radiatoren genoeg om van 75/60 naar 55/45 °C te gaan, goed voor 40 tot 42% minder stroom (Lämmle e.a., 2022).

Hetzelfde beeld in Nederland en Engeland

• Installatiemonitor 3.0 (6.000+ Nederlandse woningen): een all-electric warmtepomp haalde gemiddeld een SCOP van 3,8 met vloerverwarming en 3,2 met radiatoren.
• Electrification of Heat (Engeland, 742 installaties): de mediane SPF van 291 lucht-water-warmtepompen was 2,80, tegen 2,44 in een eerdere Britse proef. Een hogere gemiddelde aanvoertemperatuur ging samen met een lagere SPF.

Wat je op de klus doet

1. Kijk naar de aanvoertemperatuur: Wat is de hoogste aanvoertemperatuur die nodig is, en waarom?
2. Zoek de kritieke ruimte: Vaak bepaalt één ruimte met een te kleine radiator de temperatuur voor het hele huis.
3. Vervang gericht: Een paar radiatoren vervangen kan meer opleveren dan de hele woning aanpakken.
4. Stel de stooklijn bij: Verlaag stap voor stap en controleer of de woning comfortabel blijft.

Veelgestelde vragen