Onderzoek & praktijk · 29 oktober 2026 · 4 min leestijd
Groter is niet beter: overdimensionering en pendelen bij warmtepompen
Ruim de helft van de warmtepompen in de Installatiemonitor gebruikt structureel minder dan de helft van het vermogen, en dat kost rendement. Wat veldonderzoek zegt over overdimensionering en pendelen.
Kort antwoord: een te ruim gedimensioneerde warmtepomp levert minder op. In de Installatiemonitor gebruikte ongeveer 55% van de installaties structureel minder dan de helft van het vermogen; bij overdimensionering daalde de SCOP van hybrides van 3,3 naar 2,7 en van all-electric van 3,8 naar 3,0. Veel korte compressorstarts (pendelen) komen volgens Duits onderzoek vooral door regeling en hydrauliek, niet alleen door de maat van het toestel.
- 55% gebruikt minder dan de helft van het vermogen (Installatiemonitor 3.0)
- 3,3 → 2,7 SCOP hybride bij overdimensionering
- 3,8 → 3,0 SCOP all-electric bij overdimensionering
- 550–15.800 compressorstarts per jaar in 77 gemeten systemen
Wat Fraunhofer ISE vond over pendelen
- Het aantal compressorstarts van lucht-water-warmtepompen liep uiteen van 550 tot 15.800 per jaar; 90% bleef onder 5.500 en ongeveer een derde onder 2.000.
- De maat van het toestel was niet doorslaggevend: ook warmtepompen met meer dan twee keer de warmtevraag bij −7 °C haalden minder dan 4.000 starts per jaar.
- Veel korte draaiperiodes kwamen vooral door de regeling: sturing op aanvoertemperatuur, een kleine schakelmarge, grote verschillen in vermogen of debiet tussen warmtepomp en afgiftecircuit, slecht benutte modulatie en ruimteverwarming in de zomer.
- Gevoelige systeemconcepten, zoals een hydraulische scheiding of een klein parallel buffervat, maakten het erger.
- Elke start belast de compressor; zeer korte draaiperiodes van een paar minuten kunnen direct schade geven.
Wat je op de klus doet
- Lees de tellers uit: Compressorstarts, draaiuren en de inzet van elektrisch element of ketel zeggen veel over hoe het systeem werkt.
- Kijk naar de regeling: Schakelmarge, sturing en modulatie: hier zit volgens het onderzoek de grootste winst.
- Kijk naar de hydrauliek: Past het debiet van de warmtepomp bij dat van het afgiftecircuit? Is de buffer goed aangesloten?
- Bij nieuwbouw of vervanging: Dimensioneer op de werkelijke warmtevraag; ruim nemen voor de zekerheid kost rendement.
Veelgestelde vragen
Wat is pendelen bij een warmtepomp?
Dat de compressor vaak kort aan en uit gaat. Dat kost rendement en belast de compressor; zeer korte draaiperiodes kunnen direct schade geven.
Hoeveel compressorstarts per jaar zijn normaal?
In Fraunhofer-onderzoek bij 77 systemen bleef 90% van de lucht-water-warmtepompen onder 5.500 starts per jaar en ongeveer een derde onder 2.000. De spreiding liep van 550 tot 15.800.
Hoe vaak is een warmtepomp overgedimensioneerd?
In de Installatiemonitor gebruikte ongeveer 55% van de installaties structureel minder dan de helft van het beschikbare vermogen.
